---

(QNĐT) - Nhiều năm qua, người dân sống dọc hai bên sông Trà Bồng luôn nơm nớp lo sợ trước nạn xâm thực cũng như sa bồi thuỷ phá mỗi khi mùa mưa lũ về. Ngành nông nghiệp huyện và tỉnh Quảng Ngãi đã có nhiều nỗ lực trong việc đưa ra các giải pháp phòng chống nhưng vẫn chưa có giải pháp nào bền vững.

* Sông "nuốt" đất...

 

Dọc sông Trà Bồng trong mùa nước cạn, chúng tôi thật sự xót xa khi tận mắt chứng kiến nhiều diện tích đất nông nghiệp của người dân xã Bình Mỹ, Bình Chương, Bình Long... (Bình Sơn) bị nước sông xâm thực, sa bồi thủy phá rất kinh hoàng. Do vậy mà nhiều diện tích đất sản xuất của người dân ngày càng thu hẹp.

Sau trận bão, lũ cuối năm 2009, hàng chục lũy tre có thâm niên trên 15 năm tuổi được người dân trồng để giữ đất, giữ làng nhưng cũng bị dòng lũ kinh hoàng “bứng đi”, chỉ còn lại lác đác vài bụi ở đoạn giáp với xã Bình Chương.

Xã Bình Chương có tổng diện tích đất tự nhiên hơn 1.843 ha, trong đó  đất nông nghiệp 1.498 ha. Chỉ trong 5 năm qua, toàn xã có khoảng trên 7 ha đất nông nghiệp bị sông Trà Bồng “nuốt”.

 Không những thế, tình trạng đất nông nghiệp bị sa bồi thủy phá cũng xảy ra ngày càng nghiêm trọng, nhất là ở thôn Ngọc Trì. Toàn thôn hiện có hơn 10 ha không thể trồng trọt được. Nhiều hộ bao đời sống bằng nghề nông nay không còn đất để canh tác, phải đi làm thuê cho người khác.

 

Nguyên khu vực này là đất sản xuất, nhưng nay biến thành sông.

Trường hợp cụ bà Bùi Thị Sửu (62 tuổi), thôn Ngọc Trì là một ví dụ. Trước đây, với hơn 4 sào đất, gia đình cụ tỉa đậu, trồng bắp, rồi đến trồng mì cũng đủ sinh sống. Còn nay cụ phải đi làm thuê cho các hộ khác để kiếm sống qua ngày và nuôi người con trai bệnh tật.

Bà Sửu thổ lộ: Nhà chỉ có 2 mẹ con và đứa con dâu. Cuối năm 2009 hai người con bị tai nạn giao thông, người con dâu qua đời, còn chồng nó mới xuất viện nhưng tinh thần có biểu hiện bất ổn nên không làm được gì. Đã vậy, trong số hơn 4 sào ruộng được cấp thì nay không sản xuất được do sa bồi thuỷ phá.

Còn hộ anh Lê Thể cũng không có gì khả quan. Gia đình anh có 4 sào ruộng nhưng giờ cũng chỉ còn được 2 sào. “Vợ chồng tôi phải nuôi 4 đứa con ăn học mà chỉ dựa vào 2 sào ruộng thì không đủ nên anh đã vào Nam mưu sinh” - vợ anh ứa nước mắt.

Không chỉ riêng anh Thể mà còn rất nhiều thành viên trong các gia đình khác ở đây cũng như nhiều địa phương dọc sông Trà Bồng đã chọn giải pháp vào Nam mưu sinh.

Trường hợp của chị Lê Thị Nhiệm ở cùng thôn thì vô đáng thương. Bản thân bị bại liệt hơn 10 năm nay nhưng chị phải một mình nuôi đứa con gái ăn học. Hai mẹ con chị nương tựa với nhau nhờ 2,5 sào ruộng nhưng giờ cũng chỉ còn được hơn 1 sào.  Nhờ bà con hàng xóm giúp đỡ mà hai mẹ con mới trụ được đến ngày hôm nay.

* Cần những giải pháp bền vững

Trước thực trạng trên, nhiều năm qua ngành nông nghiệp Bình Sơn đã có nhiều nỗ lực trong việc tìm các giải pháp phòng tránh và khắc phục tình trạng sa bồi thủy phá cũng như hạn chế nạn xâm thực bằng cách trồng tre. Tuy nhiên, vào mùa lũ nước sông Trà Bồng chảy xiết nên biện pháp này  không đem lại hiệu quả lâu dài.

Ông Nguyễn Quang Trung - Trưởng Phòng Nông nghiệp Bình Sơn cho biết: Hằng năm huyện hỗ trợ 7 triệu đồng/ha (dân bỏ ra 3 triệu đồng/ha) để khắc phục hậu quả do sa bồi thủy phá. Số tiền này giao cho UBND xã.

Thông thường UBND xã sẽ thuê máy ủi dọn cát hoặc phân bổ tiền cho dân trực tiếp cải tạo. Riêng thôn Ngọc Trì (Bình Chương) báo cáo có 8,5 ha đất sản xuất bị sa bồi thủy phá nên UBND huyện đã hỗ trợ kinh phí 59 triệu đồng cho địa phương khắc phục. Một số diện tích đất khác còn nhiều cát nên đang cải tạo, một số phải bỏ hoang chưa thể khắc phục đưa vào trồng trọt.

Ngày 10/3/2010, UBND huyện Bình Sơn ra Quyết định số 499 về việc hỗ trợ 402 triệu đồng cho 8 xã trên địa bàn huyện để khắc phục 80 ha đất sản xuất cho người dân. “Đây là số tiền UBND huyện trích từ ngân sách hỗ trợ cho dân. Hiện nay tỉnh vẫn chưa có cơ chế hỗ trợ sa bồi thủy phá nhưng vì lợi ích và đảm bảo đời sống cho nhân dân nên huyện thực hiện” - ông Trung nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, hằng năm UBND huyện cũng hỗ trợ cho các xã trên 100 triệu đồng để trồng tre chống xói lở. Đồng thời khuyến khích dân thực hiện các giải pháp nhằm hạn chế những thiệt hại như làm đê chắn bằng đất kết hợp với đá sỏi, trồng tre lấy măng vừa chống xói lở vừa cho thêm thu nhập...

Tuy nhiên đó cũng chỉ là những giải pháp tạm thời nhằm khắc phục và hạn chế những thiệt hại cho người dân. Về lâu dài thì huyện vẫn còn trông chờ vào các cơ quan chuyên môn của tỉnh. “Nhiều lần ngành nông nghiệp huyện kiến nghị lên tỉnh xin hỗ trợ kinh phí xây dựng bờ kè chống sạt lở nhưng đến nay vẫn chưa thấy gì” - ông Trung nói.

Cứ mỗi mùa lũ về là nỗi lo lại hằn sâu trên khuôn mặt của bao người dân lam lũ dọc hai bên sông Trà Bồng. Họ chỉ mong muốn một điều là có đủ đất để sản xuất nhằm đảm bảo đời sống. Ước mơ tưởng chừng đơn giản ấy nhưng cũng khó thành hiện thực.

“Nếu trong vài năm đến mà các cấp không có biện pháp khắc phục hữu hiệu thì nguy cơ đất nông nghiệp dọc sông Trà Bồng qua các xã này sẽ không còn nữa” - anh Tĩnh, cán bộ địa chính xã Bình Chương nói trong lo âu.